Mesleki eğitim çözüm bekliyor METGEM'in düzenlediği çalıştayda mesleki eğitimdeki sorunlar bir kez daha gözler önüne serildi. Çalıştayda artık tıkanma noktasına gelen mesleki eğitimin yeniden yapılandırılması ve teknolojik gelişmelerin yakından takip edilmesi gerektiği vurgulandı. Tuğba KARIĞI Gelişmiş ülkelerde işgücünün büyük bir kısmım, liseden sonra iki yıl meslek eğitimi gören ön lisans mezunları çalışıyor. Türkiye'de ise aynı kadroları ilkokul mezunları dolduruyor. Çözüme kavuşturulmayı bekleyen mesleki eğitim sorunları çığ gibi büyüyor. Ülkemizde MEB verilerine göre meslek lisesi sayısı 3 bin 789. YÖK verilerine göre ise tekniker yetiştiren meslek yüksek okulu sayısı ise 549. Ülkemizde mezun tekniker ve teknisyen sayısı 2 milyon 400 bin civarında. Pahalı bir eğitim olmasına rağmen mezunların sadece yüzde 15'i mesleğini yapıyor. Meslek yüksek okullarında ve üniversitelerde okuyan ve iş bulamayan gençlerin istihdamında rol oynayacak stratejileri geliştiren Bahçeşehir Üniversitesi Mesleki Teknik Eğitimi Geliştirme Merkezi (METGEM) geçtiğimiz günlerde 'Stratejik işgücü ve Mesleki Teknik Eğitim Çahştayı'nın da bu sorunları masaya yatırdı. Teknoloji fakülteleri mezunlarıyla yemden düzenlenen meslek yüksekokulları mezunlarının Türk sanayisine olası katkıları ve bu mezunların sorunlarının masaya yatırıldığı panelde yeni yapının sağlıklı işlemesi için yapılması gerekenler anlatıldı, Bu bağlamda yapılan dört oturumla birlikte yeni sistem ve mevcut sorunlar incelendi. MESLEKİ EĞİTİMİN GELECEĞİ DOĞRU ŞEKİLLENMELİ Çalıştayda Bahçeşehir Üniversitesinin kumcusu Enver Yücel'de bir açılış konuşması yaptı, Oturum başkanlığı Marmara Üniversitesi1 nden Prof. Dr. Koray Tunçalp tarafından yürütülen çalıştaya YÖK Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Durmuş Günay, AB Türkiye Temsilciliği Eğitim Yöneticisi Prof. Dr. Mustafa Balcı, Fatih Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oğuz Borat, Mesleki Yeterlilikler Kurumu Başkanı Bayram Akbaş ve sanayici teknik öğretmen Uğur Otaran gibi birçok önemli uzman katıldı. Çarpıcı sonuçların çıktığı ve çözüm önerilerinin sunulduğu çalıştayda, mesleki eğitimin en önemli sorunları olarak 'teknikerlerin bir meslek birliğinin olmaması, imza yetkisinden ve sorumluluklarından yoksun bırakılmaları, hem lise hem de yüksek öğrenim seviyesinde adaletsizlikler ve de toplumda meslek yüksek okulları ve mesleki teknik eğitim hakkındaki olumsuz algı1 belirlendi. Calıştayın, 'Sanayi Açı sından Teknik Öğretmen ve Teknikerlerin Yetki Sorununun Çözülmemesinin Etkileri' başlıklı oturumunda Türk Teknikerler Odaları Birliği hakkında kanun teklifinin sunumu yapıldı. MEB, YÖK, AB Türkiye Temsilciliği, Mesleki Yeterlilik Kurumu, Sanayi Odalarından yetkililer, çeşitli firmalardan sanayiciler ile çeşitli üniversitelerin teknik eğitim fakülteleri ile meslek yüksekokullarının idarecileri, akademisyenleri, mezunları, öğrencileri, teknik öğretmenleri ve teknikerlerinin katılımıyla dört farklı oturumla gerçekleştirilen çalıştayda mesleki eğitimin geleceğini doğru şekillendirmek için atılması gereken adımlara vurgu yapıldı. Teknik Eğitim Fakültelerinin Teknoloji Fakültelerine Dönüşümü1, 'Meslek Yüksek Okullarındaki Yenilikler1 ve 'Sanayi Açısından Teknik Öğretmen ve Teknikerlerin Yetki Sorununun Çözülmemesinin Etkileri' oturumlarında mesleki ve teknik eğitimin ve bu eğitimlerden mezun olanlar istihdamı tüm artıları ve eksileriyle değerlendirilip çözüme yönelik projeler üretildi. AB Türkiye Temsilciliği Eğitim Yöneticisi Prof. Dr. Mustafa Balcı'nın moderatörlük yaptığı 'Mesleki Teknik Eğitimin AB Boyutu1 oturumunda iş dünyası ve sivil toplum örgütleri AB fonlarından yararlanma konusunda bilgilendirildi. CALIŞTAY SONUÇLARI G Meslek yüksekokullannın amaa stratejik iş gücü yetiştirmek. Ancak ilçelerde alt yapısı geliştin i m emiş okullarda mesleki eğitim yapılıyor, alt yapısı olanlarda ise teknolojik gelişmeler takip edilmiyor. G Makro ekonomik göstergelere göre yüzde 3 oranında yeni iş yaratmak gerekiyor ve yüzde 6 büyüme sağlanmalı. Bunun içinde bir ulusal kalkınma projesi hazırlanmalı. ö Meslek yüksekokullarına gelen öğrenciierin amacı Dikey Geçiş Sınavı ile 4 yıllık fakültelere geçmek. Okullar yeniden yapılandırılmalı. O Müfredat programları sektöre uygun değil, Meslek yüksekokullarına meslek liselerinden öğrenci gelmesi teşvik edilmeli, Öğrencinin ön lisans okuyor olmasından duyduğu 'ezikliği' üstünden atması için motive edilmeli. Bu bağlamda Meslek liselerinden teknik altyapısı olan kaliteli öğrencinin gelmiyor oluşu önemli. G Türkiye'de Mesleki ve Teknik Eğitim sistemi var. Ancak doğru uygulanmıyor. Meslek yüksek okullarının ulusal yeterlilik sistemi çerçevesinde yapılandırılmalı. O Meslek yüksekokullannın kalitesinden önce ortaöğretim sistemindeki sorunlar giderilmeli, Yeni sistemde işyerinde eğitim staj olarak nitelendirilmiyor. Buradaki eğitimin kim tarafından nasıl not verileceği meçhul. G Sanayide eğitim alan öğrenciierin denetiminin sanayi odaları ya da YÖK'ün bir birimi tarafından yapılmalı. G Yerel işverenlerden öğrencilerin hazır olup olmadığının geri bildirimi alınmalı, Uzun vadede ise ulusal komiteler oluşturulup yerel komitelerle işbirliği yapılmalı. ABD'de olduğu gibi kısa dönem çözümlerinden biri olarak kariyer ve teknik eğitim konusunda Danışma Kurulu oluşturulmalı. O Meslek yüksekokullarında derse girenler Meslek Lisesi öğretmenleri olması sıkıntı yaratan bir durum, Öğretmenlerin sanayi eğitimi almaları gerek. Müfredatları da uluslararası standartlara (ISCED97-ISC088) göre hazırlanmalı, ö Öncelikie işyeri veri tabanı oluşturulmalı. Türk iş dünyası KOBİ'lerden oluşuyor. KOBİ'lerin eğitim verme kapasiteleri iyi incelenmeli. O Kurulacak teknoloji fakültelerinin iki temel amacı olmalı. Birincisi dünyada benzerleri neredeyse çok az olan teknik eğitimi fakültelerinin dünyaya uyum sağlaması ve mezunların dünyada geçerli unvana sahip olmaları. Buna ek olarak bu öğrencilerin AB öğrenci değişim programlarından faydalandırılmalı, ikincisi ise Türk sanayisinin gereksinim duyduğu uygulama yaptırabilen, gerektiği zamanlarda uygulama yapan, yabancı dii bilgisi olan 'uygulama mühendisi' yetiştirmeli. O YÖK, teknik eğitimi fakültelerinin ve teknoloji üniversitelerinin dönüşümü konusunda aldığı son kararlan gizliyor. Teknik öğretmenleri yeterince bilgilendirmiyor ve teknik Öğretmenlerin-;:" çatı örgütü olan Teknik Eğitim Vakfı (TEKEV) " ile Teknik Öğretmenler Derneği'nin (TÖD) önerilerini dikkate almıyor. Mezun örgütlerinin önerileri muhakkak dikkate alınmalı. 'Biz yaptık oldu' anlayışı çağdışı, geçersiz ve demokratik olmayan bir anlayış. GMEB ileride teknik öğretmen ihtiyacını karşılarken hem teknoloji fakültesi mezunlarında hem de mühendislik fakültesi mezunlarında sadece pedagojik formasyon alma şartı değil aynı zamanda uygulama yapılan bir alanda 2 yıl çalışma şartını da muhakkak koymalı. G Teknikerlerin sorunları 19601ı yıllarda ne ise şu anda aynı. 15 bin oian tekniker sayısı bugün bir milyon 300 bin kişi civarında. Tekniker mağdur edilmekte ve adeta köle muamelesi görüyor. En temel haklarında dahi sorunlarından kurtulabilmiş değil, O Teknikerlerin, eğitimde fırsat ve imkan eşitliğinin sağlanması gerekiyor. Bu okullardan mezun kişilere mühendislik formasyonu verilmeli. 'Uygulama mühendisi' denilmeli. Bu okullara dayalı mühendislik okulları açılmalı. O Bu okullardan mezun olanların yapabilecekleri işler saptanmalı. Tekniker hazırladığı projenin altına imza atabilmeli. G Teknikerler, Türk Tekniker Odaları Birliği1 çatısı altında birleşmeli. G Belediyeler, meslek edindirme kurslanndaki programlarını, mesleki ve teknik eğitimin haricinde yeniden yapılandırmalı. G Çırak, kalfa ve usta eğitimiyle mesleki teknik okullarından mezun olmuş teknik elemanların ayrı kulvarlarda değerlendirilmesi gerek. O METEB ve MYK'da Teknik öğretmen, tekniker ve teknisyen kuruluşları yer almalı. O METEB, MYK, Sınavsız Geçiş, Dikey Geçiş Sınavı, Çıraklık ve Mesleki Teknik Eğitim vs. . konularını içeren 4702 sayılı yasa yeni baştan ele alınmalı. G Meslek yüksekokulları mutlak surette tekniker fakültelerine dönüştürülmeli, 6 yarı yıl teorik, 2 yarı yıl da işletmelerde işbaşı eğitimi olarak gerçekleştirilmeli. G 3795 sayılı yasanın gereği yerine getirilerek Teknik Öğretmen, Tekniker ve Teknisyenlere ait görev yetki-Sorumluluk Yönetmeliği' MEB tarafından acilen yayımlanmalı. G Teknik ve endüstri meslek lisesi mezun kalitesi artırılmalı. Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi öğrenimi süresi 5 yıla çıkarılmalı, Üniversiteye girişte kat sayı adaletsizliği kaldırılmalı.
Mesleki eğitim çözüm bekliyor METGEM'in düzenlediği çalıştayda mesleki eğitimdeki sorunlar bir kez daha gözler önüne serildi. Çalıştayda artık tıkanma noktasına gelen mesleki eğitimin yeniden yapılandırılması ve teknolojik gelişmelerin yakından takip edilmesi gerektiği vurgulandı. Tuğba KARIĞI Gelişmiş ülkelerde işgücünün büyük bir kısmım, liseden sonra iki yıl meslek eğitimi gören ön lisans mezunları çalışıyor. Türkiye'de ise aynı kadroları ilkokul mezunları dolduruyor. Çözüme kavuşturulmayı bekleyen mesleki eğitim sorunları çığ gibi büyüyor. Ülkemizde MEB verilerine göre meslek lisesi sayısı 3 bin 789. YÖK verilerine göre ise tekniker yetiştiren meslek yüksek okulu sayısı ise 549. Ülkemizde mezun tekniker ve teknisyen sayısı 2 milyon 400 bin civarında. Pahalı bir eğitim olmasına rağmen mezunların sadece yüzde 15'i mesleğini yapıyor. Meslek yüksek okullarında ve üniversitelerde okuyan ve iş bulamayan gençlerin istihdamında rol oynayacak stratejileri geliştiren Bahçeşehir Üniversitesi Mesleki Teknik Eğitimi Geliştirme Merkezi (METGEM) geçtiğimiz günlerde 'Stratejik işgücü ve Mesleki Teknik Eğitim Çahştayı'nın da bu sorunları masaya yatırdı. Teknoloji fakülteleri mezunlarıyla yemden düzenlenen meslek yüksekokulları mezunlarının Türk sanayisine olası katkıları ve bu mezunların sorunlarının masaya yatırıldığı panelde yeni yapının sağlıklı işlemesi için yapılması gerekenler anlatıldı, Bu bağlamda yapılan dört oturumla birlikte yeni sistem ve mevcut sorunlar incelendi. MESLEKİ EĞİTİMİN GELECEĞİ DOĞRU ŞEKİLLENMELİ Çalıştayda Bahçeşehir Üniversitesinin kumcusu Enver Yücel'de bir açılış konuşması yaptı, Oturum başkanlığı Marmara Üniversitesi1 nden Prof. Dr. Koray Tunçalp tarafından yürütülen çalıştaya YÖK Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Durmuş Günay, AB Türkiye Temsilciliği Eğitim Yöneticisi Prof. Dr. Mustafa Balcı, Fatih Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oğuz Borat, Mesleki Yeterlilikler Kurumu Başkanı Bayram Akbaş ve sanayici teknik öğretmen Uğur Otaran gibi birçok önemli uzman katıldı. Çarpıcı sonuçların çıktığı ve çözüm önerilerinin sunulduğu çalıştayda, mesleki eğitimin en önemli sorunları olarak 'teknikerlerin bir meslek birliğinin olmaması, imza yetkisinden ve sorumluluklarından yoksun bırakılmaları, hem lise hem de yüksek öğrenim seviyesinde adaletsizlikler ve de toplumda meslek yüksek okulları ve mesleki teknik eğitim hakkındaki olumsuz algı1 belirlendi. Calıştayın, 'Sanayi Açı sından Teknik Öğretmen ve Teknikerlerin Yetki Sorununun Çözülmemesinin Etkileri' başlıklı oturumunda Türk Teknikerler Odaları Birliği hakkında kanun teklifinin sunumu yapıldı. MEB, YÖK, AB Türkiye Temsilciliği, Mesleki Yeterlilik Kurumu, Sanayi Odalarından yetkililer, çeşitli firmalardan sanayiciler ile çeşitli üniversitelerin teknik eğitim fakülteleri ile meslek yüksekokullarının idarecileri, akademisyenleri, mezunları, öğrencileri, teknik öğretmenleri ve teknikerlerinin katılımıyla dört farklı oturumla gerçekleştirilen çalıştayda mesleki eğitimin geleceğini doğru şekillendirmek için atılması gereken adımlara vurgu yapıldı. Teknik Eğitim Fakültelerinin Teknoloji Fakültelerine Dönüşümü1, 'Meslek Yüksek Okullarındaki Yenilikler1 ve 'Sanayi Açısından Teknik Öğretmen ve Teknikerlerin Yetki Sorununun Çözülmemesinin Etkileri' oturumlarında mesleki ve teknik eğitimin ve bu eğitimlerden mezun olanlar istihdamı tüm artıları ve eksileriyle değerlendirilip çözüme yönelik projeler üretildi. AB Türkiye Temsilciliği Eğitim Yöneticisi Prof. Dr. Mustafa Balcı'nın moderatörlük yaptığı 'Mesleki Teknik Eğitimin AB Boyutu1 oturumunda iş dünyası ve sivil toplum örgütleri AB fonlarından yararlanma konusunda bilgilendirildi. CALIŞTAY SONUÇLARI G Meslek yüksekokullannın amaa stratejik iş gücü yetiştirmek. Ancak ilçelerde alt yapısı geliştin i m emiş okullarda mesleki eğitim yapılıyor, alt yapısı olanlarda ise teknolojik gelişmeler takip edilmiyor. G Makro ekonomik göstergelere göre yüzde 3 oranında yeni iş yaratmak gerekiyor ve yüzde 6 büyüme sağlanmalı. Bunun içinde bir ulusal kalkınma projesi hazırlanmalı. ö Meslek yüksekokullarına gelen öğrenciierin amacı Dikey Geçiş Sınavı ile 4 yıllık fakültelere geçmek. Okullar yeniden yapılandırılmalı. O Müfredat programları sektöre uygun değil, Meslek yüksekokullarına meslek liselerinden öğrenci gelmesi teşvik edilmeli, Öğrencinin ön lisans okuyor olmasından duyduğu 'ezikliği' üstünden atması için motive edilmeli. Bu bağlamda Meslek liselerinden teknik altyapısı olan kaliteli öğrencinin gelmiyor oluşu önemli. G Türkiye'de Mesleki ve Teknik Eğitim sistemi var. Ancak doğru uygulanmıyor. Meslek yüksek okullarının ulusal yeterlilik sistemi çerçevesinde yapılandırılmalı. O Meslek yüksekokullannın kalitesinden önce ortaöğretim sistemindeki sorunlar giderilmeli, Yeni sistemde işyerinde eğitim staj olarak nitelendirilmiyor. Buradaki eğitimin kim tarafından nasıl not verileceği meçhul. G Sanayide eğitim alan öğrenciierin denetiminin sanayi odaları ya da YÖK'ün bir birimi tarafından yapılmalı. G Yerel işverenlerden öğrencilerin hazır olup olmadığının geri bildirimi alınmalı, Uzun vadede ise ulusal komiteler oluşturulup yerel komitelerle işbirliği yapılmalı. ABD'de olduğu gibi kısa dönem çözümlerinden biri olarak kariyer ve teknik eğitim konusunda Danışma Kurulu oluşturulmalı. O Meslek yüksekokullarında derse girenler Meslek Lisesi öğretmenleri olması sıkıntı yaratan bir durum, Öğretmenlerin sanayi eğitimi almaları gerek. Müfredatları da uluslararası standartlara (ISCED97-ISC088) göre hazırlanmalı, ö Öncelikie işyeri veri tabanı oluşturulmalı. Türk iş dünyası KOBİ'lerden oluşuyor. KOBİ'lerin eğitim verme kapasiteleri iyi incelenmeli. O Kurulacak teknoloji fakültelerinin iki temel amacı olmalı. Birincisi dünyada benzerleri neredeyse çok az olan teknik eğitimi fakültelerinin dünyaya uyum sağlaması ve mezunların dünyada geçerli unvana sahip olmaları. Buna ek olarak bu öğrencilerin AB öğrenci değişim programlarından faydalandırılmalı, ikincisi ise Türk sanayisinin gereksinim duyduğu uygulama yaptırabilen, gerektiği zamanlarda uygulama yapan, yabancı dii bilgisi olan 'uygulama mühendisi' yetiştirmeli. O YÖK, teknik eğitimi fakültelerinin ve teknoloji üniversitelerinin dönüşümü konusunda aldığı son kararlan gizliyor. Teknik öğretmenleri yeterince bilgilendirmiyor ve teknik Öğretmenlerin-;:" çatı örgütü olan Teknik Eğitim Vakfı (TEKEV) " ile Teknik Öğretmenler Derneği'nin (TÖD) önerilerini dikkate almıyor. Mezun örgütlerinin önerileri muhakkak dikkate alınmalı. 'Biz yaptık oldu' anlayışı çağdışı, geçersiz ve demokratik olmayan bir anlayış. GMEB ileride teknik öğretmen ihtiyacını karşılarken hem teknoloji fakültesi mezunlarında hem de mühendislik fakültesi mezunlarında sadece pedagojik formasyon alma şartı değil aynı zamanda uygulama yapılan bir alanda 2 yıl çalışma şartını da muhakkak koymalı. G Teknikerlerin sorunları 19601ı yıllarda ne ise şu anda aynı. 15 bin oian tekniker sayısı bugün bir milyon 300 bin kişi civarında. Tekniker mağdur edilmekte ve adeta köle muamelesi görüyor. En temel haklarında dahi sorunlarından kurtulabilmiş değil, O Teknikerlerin, eğitimde fırsat ve imkan eşitliğinin sağlanması gerekiyor. Bu okullardan mezun kişilere mühendislik formasyonu verilmeli. 'Uygulama mühendisi' denilmeli. Bu okullara dayalı mühendislik okulları açılmalı. O Bu okullardan mezun olanların yapabilecekleri işler saptanmalı. Tekniker hazırladığı projenin altına imza atabilmeli. G Teknikerler, Türk Tekniker Odaları Birliği1 çatısı altında birleşmeli. G Belediyeler, meslek edindirme kurslanndaki programlarını, mesleki ve teknik eğitimin haricinde yeniden yapılandırmalı. G Çırak, kalfa ve usta eğitimiyle mesleki teknik okullarından mezun olmuş teknik elemanların ayrı kulvarlarda değerlendirilmesi gerek. O METEB ve MYK'da Teknik öğretmen, tekniker ve teknisyen kuruluşları yer almalı. O METEB, MYK, Sınavsız Geçiş, Dikey Geçiş Sınavı, Çıraklık ve Mesleki Teknik Eğitim vs. . konularını içeren 4702 sayılı yasa yeni baştan ele alınmalı. G Meslek yüksekokulları mutlak surette tekniker fakültelerine dönüştürülmeli, 6 yarı yıl teorik, 2 yarı yıl da işletmelerde işbaşı eğitimi olarak gerçekleştirilmeli. G 3795 sayılı yasanın gereği yerine getirilerek Teknik Öğretmen, Tekniker ve Teknisyenlere ait görev yetki-Sorumluluk Yönetmeliği' MEB tarafından acilen yayımlanmalı. G Teknik ve endüstri meslek lisesi mezun kalitesi artırılmalı. Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi öğrenimi süresi 5 yıla çıkarılmalı, Üniversiteye girişte kat sayı adaletsizliği kaldırılmalı.